\u00d6rg\u00fct terimi T\u00fcrk\u00e7ede \u00f6rmek fiilinden t\u00fcretilen organ, \u00f6rgen, \u00f6rg\u00fc, \u00f6rg\u00fcn, \u00f6rme kelimeleri ile ayn\u0131 k\u00f6kenden gelen; T\u00fcrk Dil Kurumu\u2019nun t\u00fcretti\u011fi kelimelerden biridir. Eskiden te\u015fkilat denirdi.<\/p>\n
Kelimenin k\u00f6k\u00fc \u2018\u00f6rmek\u2019 oldu\u011funa g\u00f6re, i\u015fe \u00f6rme eyleminden ba\u015flayal\u0131m: \u00d6rme eylemi pek \u00e7ok bi\u00e7imde kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kar. \u00d6rme eylemiyle ger\u00e7ekle\u015ftirilen say\u0131s\u0131z \u00fcr\u00fcn ya da nesne bulunur: duvar, bal\u0131k a\u011f\u0131, sa\u00e7 \u00f6rg\u00fcs\u00fc, has\u0131r, bah\u00e7e \u00e7iti, dantel, \u00e7orap, kazak, file, kilim, sepet, tentene vb… Toplumda pek \u00e7ok meslek mensubu ve do\u011fada pek \u00e7ok canl\u0131 varl\u0131k \u00f6rme etkinli\u011fi i\u00e7inde de\u011fi\u015fik \u00f6rg\u00fc nesneleri \u00f6rerler. Dokumac\u0131 dokuma \u00f6rer, duvarc\u0131 duvar \u00f6rer, \u00f6r\u00fcmcek a\u011f \u00f6rer… \u00d6rme i\u015fi sadece yeni bir \u00fcr\u00fcn, ya da nesne \u00fcretimiyle s\u0131n\u0131rl\u0131 de\u011fildir; eski \u00fcr\u00fcnlerin y\u0131rt\u0131k, delik, s\u00f6k\u00fck, y\u0131k\u0131\u011f\u0131 da \u00f6r\u00fclerek onar\u0131l\u0131r. Yani \u00f6rme eylemi ayn\u0131 zamanda bir onarma, yenileme, kullan\u0131\u015fl\u0131 hale getirme etkinli\u011fini de kapsar.<\/p>\n
K\u0131sacas\u0131 \u00f6rme eylemi baz\u0131 hammaddeleri \u00e7e\u015fitli ara\u00e7, gere\u00e7, yol, yordamla belirli bir amaca g\u00f6re kullanarak, istenen \u00fcr\u00fcn veya nesneyi \u00fcretme eylemidir. Bu etkinlik esnas\u0131nda, i\u015f konusu hammadde, gerekli ara\u00e7lar ve usullerle istenen amaca g\u00f6re belli bir d\u00fczen, orant\u0131 ve sistem i\u00e7inde, belli bir plan ya da tasar\u0131ya g\u00f6re i\u015flenir. S\u00f6zgelimi iplik, \u015fi\u015f, t\u0131\u011f ya da dokuma makinas\u0131yla; tasarlanan plan dahilinde d\u00fczenli bi\u00e7imde birbirine ili\u015ftirilir, ba\u011flan\u0131r, ilmeklenir ve ama\u00e7lanan nesne elde edilir; mesela kuma\u015f yahut kilim \u00f6r\u00fcl\u00fcr. Duvar \u00f6rme de bunun gibidir. Burda \u00f6rme i\u015flemi farkl\u0131 ama\u00e7la, fakl\u0131 metotlar ve ara\u00e7larla farkl\u0131 bir bi\u00e7imde yap\u0131l\u0131r.<\/p>\n
\u00d6rme eyleminin baz\u0131 ortak \u00f6geleri var: T\u00fcrde\u015f bir malzeme belirli bir ama\u00e7la, sistemli bir bi\u00e7imde birbirleriyle irtibatland\u0131r\u0131larak ortaya \u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f, g\u00fc\u00e7l\u00fc bir a\u011f \u00e7\u0131kart\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n
\u00d6rg\u00fct de bunun gibidir; ama \u00f6rg\u00fctte cans\u0131z nesneler, hammaddelerden de\u011fil; insanlardan olu\u015fan bir a\u011f, bir yap\u0131 ortaya \u00e7\u0131kmaktad\u0131r ve bu yap\u0131n\u0131n hem nesnesi, hem \u00f6znesi insand\u0131r. \u0130nsanlar \u00f6rg\u00fct\u00fc birlikte olu\u015ftururlar; onu olu\u015fturan \u00fcyeler pasif nesneler, \u00fcretim konusu hammaddeler de\u011fil; onun olu\u015fumuna aktif kat\u0131lan, etkileyen bilin\u00e7li, canl\u0131 insanlard\u0131r. \u00dcr\u00fcn \u00fcretirken kullan\u0131lan ara\u00e7, hammadde ve malzemeleri \u00fcreticiler biraraya getirir, onlar\u0131 nas\u0131l i\u015fleyeceklerine karar verirlerken; \u00f6rg\u00fct\u00fc olu\u015fturan insanlar belli ama\u00e7lar i\u00e7in belli kurallar dahilinde bilin\u00e7li olarak bir araya gelir ve bilin\u00e7li olarak faaliyet y\u00fcr\u00fct\u00fcrler.<\/p>\n
\u00c7a\u011fda\u015f toplum \u00f6rme eylemi ya da \u00f6rg\u00fc i\u015fleminin \u00e7ok de\u011fi\u015fik alanlarda yayg\u0131n olarak kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 pek \u00e7ok sistemi, alt sistemi, ayg\u0131t\u0131, a\u011f\u0131 kapsamaktad\u0131r. Demir ve karayollar\u0131 a\u011f\u0131, ula\u015ft\u0131rma sistemi i\u00e7inde \u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f bir altyap\u0131 hizmetidir. E\u011fitim sistemi yahut a\u011f\u0131, okullar ve \u00f6\u011fretim kurumlar\u0131 ba\u015fta olmak \u00fczere bir \u00e7ok unsurun sistematik bi\u00e7imde \u00f6r\u00fclmesiyle olu\u015fur. Posta, telefon, televizyon, radyo, internet, vb haberle\u015fme, iletim ve ileti\u015fim sistemleri, \u00e7e\u015fitli \u00f6rg\u00fct, organ ve alt sistemlerden olu\u015fan dev \u00f6l\u00e7ekli a\u011flardan kurulur. Bunun giibi toplumsal ya\u015fam\u0131n hemen her alan\u0131nda, her biri kendi ko\u015fullar\u0131na ve mant\u0131\u011f\u0131na g\u00f6re, belirli bir d\u00fczen i\u00e7inde \u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f \u00e7ok say\u0131da a\u011f \u00e7evremizi ku\u015fat\u0131r.<\/p>\n
\u00d6rg\u00fct, insanlar taraf\u0131ndan belli ama\u00e7 ve i\u015flevlerle, bizzat insanlardan olu\u015fturulmu\u015f etkin ve s\u00fcreklili\u011fi olan bir yap\u0131y\u0131 ifade eder. \u00d6r\u00fclm\u00fc\u015f bir duvar yahut hal\u0131 cans\u0131zd\u0131r, kendini b\u00fcy\u00fctemez, \u00e7o\u011faltamaz; ama \u00f6rg\u00fct canl\u0131 bir varl\u0131kt\u0131r.<\/p>\n
\u00d6rg\u00fct\u00fcn temeli \u00fcyeleridir, temel birimi her \u00f6rg\u00fct\u00fcn i\u015flevine, kurulu\u015f amac\u0131na g\u00f6re de\u011fi\u015fir; i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 partisi s\u00f6zkonusu oldu\u011funda, temel birim parti h\u00fccresidir. Parti, onu olu\u015fturan h\u00fccre, \u00f6rg\u00fct ve organlar\u0131n organik bir bire\u015fimidir. Bu bire\u015fimi meydana getiren unsurlar\u0131n olu\u015fturdu\u011fu yap\u0131, onu olu\u015fturan unsurlar\u0131 a\u015fan bir sentezdir. Unsurlar sentezin kapsam\u0131ndad\u0131r, ama sentez tek tek unsurlar\u0131, hatta bu unsurlar\u0131n toplam\u0131n\u0131 a\u015fan bir \u015feydir. T\u0131pk\u0131 \u00fcr\u00fcn\u00fcn\u00fcn onu olu\u015fturan hammaddelerden farkl\u0131 olu\u015fu gibi. Bunun gibi \u00f6rg\u00fct de insanlardan olu\u015fur ama bir kez olu\u015ftuktan sonra tek tek \u00fcyelerin \u00f6zelli\u011fini a\u015fan ve kendi ba\u015f\u0131na bir kimli\u011fe sahip olan bir \u015fahsiyet olarak belirir. Hukuk tabiriyle \u2018t\u00fczel ki\u015filik\u2019tir \u00f6rg\u00fct. Bu bak\u0131mdan t\u0131pk\u0131 \u2018\u00f6zel ki\u015fi\u2019ler gibi hukuki i\u015flem konusudurlar. Mesela i\u015fletme ise vergi m\u00fckellefidir; dernekler, partiler, vak\u0131flar ve benzeri \u00f6rg\u00fctler t\u00fczel ki\u015filer olarak yasalar kar\u015f\u0131s\u0131nda sorumludurlar; gere\u011finde maliyece veya mahkeme karar\u0131yla tefti\u015f edilir yahut yarg\u0131 \u00f6n\u00fcne \u00e7\u0131kar\u0131l\u0131rlar. (Legalite s\u00f6zkonusu de\u011filse, o zaman farkl\u0131 tabii. Yasal \u00f6rg\u00fctlenmenin k\u0131s\u0131tland\u0131\u011f\u0131, hatta hi\u00e7 m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131 ko\u015fullarda yasad\u0131\u015f\u0131 kurulan \u00f6rg\u00fctler pe\u015finen \u2018yasad\u0131\u015f\u0131\u2019 \u2018t\u00fczel ki\u015filikler\u2019dir. \u00d6rne\u011fin K\u00fcrdistan Komunist Partisi 12 Eyl\u00fcl ko\u015fullar\u0131nda, 1982\u2019de Elaz\u0131\u011f\u2019da kurulmu\u015f; 1986\u2019da Merkez Komitesi ve \u00e7e\u015fitli \u00f6rg\u00fctleri polis taraf\u0131ndan de\u015fifre edilmi\u015f; mahkeme KKP\u2019lilere \u00e7e\u015fitli cezalar vermi\u015ftir.)<\/p>\n
\u00d6rg\u00fct teriminin bat\u0131 dillerindeki kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 olan organizasyon s\u00f6z\u00fc ise Latince \u2018organ\u2019 kelimesinden t\u00fcrer. Organ, anatomide belirli bir i\u015flevi olan v\u00fccut par\u00e7as\u0131d\u0131r. \u0130\u015fitme, g\u00f6rme, tatma, vb. duyu organlar\u0131 gibi. Bir canl\u0131y\u0131 olu\u015fturan unsurlar\u0131n her biri \u00f6zg\u00fcn i\u015flevleri olan organlard\u0131r. D\u00fc\u015f\u00fcnme, y\u00fcr\u00fcme, i\u015f yapma, beslenme vb. i\u015flevlerinin her biri i\u00e7in ayr\u0131 ayr\u0131 organlar vard\u0131r. Organizasyon her biri farkl\u0131 \u00f6zg\u00fcl bir i\u015fleve sahip olan de\u011fi\u015fik organlar\u0131n sentezidir.<\/p>\n
Organ kelimesi kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 olarak, maksad\u0131na g\u00f6re, aza, uzuv, \u00fcnite, \u00fcye, \u00f6rgen, birim gibi kelimeler de kullan\u0131l\u0131r.<\/p>\n
Organ terimi anlay\u0131\u015f, izan, beceri anlamlar\u0131nda da kullan\u0131l\u0131r. G\u00fcnl\u00fck dilde ise resmi ya da gayri resmi kurum ve kurulu\u015flarda belirli \u00f6devler i\u00e7in ayr\u0131lm\u0131\u015f b\u00f6l\u00fcm\u00fc, dal\u0131 ifade eder. Bundan ba\u015fka, bazen bir parti ya da kurumun gazetesi, dergisi anlam\u0131nda kullan\u0131l\u0131r.<\/p>\n
Organ kelimesinden t\u00fcretilen pek \u00e7ok kelime vard\u0131r. Mesela:<\/p>\n
Organik: Uzvi, b\u00fcnyevi, \u00f6rg\u00fcn… \u00d6rgensel, uyumlu bir b\u00fct\u00fcnl\u00fck halindeki geli\u015fim, olu\u015fum ve s\u00fcre\u00e7…<\/p>\n
Organize: Muntazam, tertipli, te\u015fkilatl\u0131, m\u00fcte\u015fekkil, \u00f6rg\u00fctl\u00fc…<\/p>\n
Organizat\u00f6r: \u00d6rg\u00fct\u00e7\u00fc, te\u015fkilat\u00e7\u0131, tertip ve tanzim eden…<\/p>\n
Organizma: Tek tek organlar\u0131n b\u00fct\u00fcnsel bir sistem halinde bire\u015fiminden meydana gelen canl\u0131 varl\u0131k…<\/p>\n
Organizasyon: \u00d6rg\u00fct, te\u015fkil, te\u015fekk\u00fcl, te\u015fkilat, b\u00fcnye… Planl\u0131 olarak bi\u00e7imlendirilen yap\u0131 veya edim, planl\u0131 te\u015fekk\u00fcl… Bu anlam\u0131yla bir \u015feyin tanzim edilmesi, d\u00fczenlenmesi muntazamla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131, te\u015fekk\u00fcl olmas\u0131, m\u00fcte\u015fekkil edilmesi, tertip edilmesi, b\u00f6l\u00fcmlenmesi, kademelendirilmesi, bir k\u0131l\u0131\u011fa sokulmas\u0131 gibi hususlar\u0131 i\u00e7eriyor. Organizasyondan s\u00f6z edildi\u011fi zaman yayg\u0131n olarak anlat\u0131lan yahut anla\u015f\u0131lan anlam, bir grup insan\u0131n belirli bir ama\u00e7 i\u00e7in biraraya gelerek bir yap\u0131, kurum, kurulu\u015f olu\u015fturmas\u0131d\u0131r. \u0130nsanlar\u0131 biraraya getiren \u015fey m\u00fc\u015fterek bir ama\u00e7, hedef veya \u00f6devdir. Bu ama\u00e7 yahut g\u00f6rev, dini, siyasi, askeri, k\u00fclt\u00fcrel, toplumsal, ekonomik olabilir. \u0130nsanlar\u0131n i\u00e7inde birle\u015ftikleri yap\u0131 yahut kurum, yani \u00f6rg\u00fct ise, bir parti, dernek, sendika, ordu, i\u015fletme vs. olabilir.<\/p>\n
Organizasyon kelimesinin di\u011fer bir anlam\u0131 te\u015fkilatlanma, \u00f6rg\u00fctlenmedir.<\/p>\n
Belirli bir plan do\u011frultusunda i\u015fleyen ya da giden bir s\u00fcre\u00e7, ak\u0131\u015f, geli\u015fme, gidi\u015fat veya olu\u015fum da organizasyon terimiyle anlat\u0131l\u0131yor. Bunun yan\u0131s\u0131ra belirli bir plana g\u00f6re yap\u0131lan bir i\u015f (\u015fenlik, anma, kutlama, gece, konser vb), i\u015flem, eylem, kurum, kurulu\u015f, yap\u0131, bina, in\u015fa, kompozisyon vb. de organizasyon terimiyle kar\u015f\u0131lan\u0131yor. \u0130\u015f organizasyonu, i\u015fletme organizasyonu, y\u00f6netim organizasyonu gibi…<\/p>\n
Organize etmek (organizasyon) fiili bat\u0131 dillerinde her\u015feyden \u00f6nce \u00f6rg\u00fctlemek, te\u015fkilatlamak veya te\u015fkilatland\u0131rmak anlam\u0131nda kullan\u0131l\u0131yor. Bunun yan\u0131nda tertip etmek, tenzim etmek, temin etmek, tedarik etmek, sa\u011flamak, d\u00fczenlemek, ger\u00e7ekle\u015ftirmek, yapmak anlam\u0131na da geliyor. G\u00fcnl\u00fck yayg\u0131n kullan\u0131mda ise birlikte bir \u015fey yapmak yahut da sendikal, siyasal, sosyal herhangi bir \u015fey u\u011fruna m\u00fccadele etmek \u00fczere insanlar\u0131 bir araya getirmek, birle\u015ftirmek anlam\u0131nda kullan\u0131l\u0131yor.<\/p>\n
\u015eu halde, \u2018organize etme\u2019 s\u00f6z\u00fc, i\u00e7inde pek\u00e7ok insan\u0131n yer ald\u0131\u011f\u0131 bir eylemin planlanmas\u0131, haz\u0131rlanmas\u0131 ve icra edilmesini ifade ediyor. \u00d6rne\u011fin bir sergi, \u015fenlik, g\u00f6steri, grev, g\u00fcn, gece, anma, kutlama, direni\u015f, toplant\u0131, konferans, kongre, konser vs. gibi. Burdaki anlam tertip etme, d\u00fczenlemedir.<\/p>\n
\u00d6rg\u00fct, organizasyon kelimesinin Arap\u00e7adan ge\u00e7mi\u015f olan ve halen yer yer kullan\u0131lan Osmanl\u0131ca kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 te\u015fkilat kelimesidir.<\/p>\n
Te\u015fkilat s\u00f6z\u00fcn\u00fcn k\u00f6keni \u015fekil kelimesidir. \u015eekil dendi\u011finde bi\u00e7im, g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015f, k\u0131l\u0131k, \u00e7ehre gibi d\u0131\u015f g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015fe ait bir tan\u0131mlama yap\u0131lm\u0131\u015f olur. \u015eekil ayr\u0131ca resim, plan, taslak, t\u00fcr, cins, nevi anlamlar\u0131na da gelir.<\/p>\n
\u015eekil s\u00f6z\u00fcn\u00fcn bir t\u00fcrevi te\u015fkil kelimesidir. Bu kelime meydana gelme, olu\u015fma, yap\u0131m, kurma, kurulu\u015f, \u015fekil verme anlam\u0131na gelir. Te\u015fkil kelimesi, \u015fekil kelimesinin kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 olan bi\u00e7im, k\u0131l\u0131k, g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015f s\u00f6zlerinin yan\u0131s\u0131ra tarz, yol, gidi\u015f, usul, \u00e7are anlamlar\u0131na geliyor.<\/p>\n
\u015eekil s\u00f6z\u00fcnden t\u00fcreyen ba\u015fka bir t\u00fcrev te\u015fekk\u00fcl kelimesidir. \u015eekillenme, kurma, kurulma, kurulu\u015f, meydana gelme anlamlar\u0131n\u0131 veriyor.<\/p>\n
Di\u011fer bir t\u00fcrev, m\u00fcte\u015fekkil. Bu kelime ise te\u015fekk\u00fcl etmi\u015f, olu\u015fmu\u015f, \u015fekillenmi\u015f, meydana gelmi\u015f olan bir \u015feyi ifade ediyor.<\/p>\n
Te\u015fkilat kelimesi te\u015fekk\u00fcl veya m\u00fcte\u015fekkil kelimelerinin \u00e7o\u011fuludur: kurumlar, kurulu\u015flar, te\u015fkiller, \u00f6rg\u00fctler anlam\u0131na geliyor…<\/p>\n
\u00d6rg\u00fct kelimesinin de\u011fi\u015fik dillerdeki kar\u015f\u0131l\u0131klar\u0131 ve bunlar\u0131n k\u00f6kenleri bize baz\u0131 ortak nitelikler veriyor: \u00d6rg\u00fct, bir \u00e7o\u011fullu\u011fu, ama ayn\u0131 zamanda \u00e7o\u011fulluktan olu\u015fan b\u00fcy\u00fck bir tekil yap\u0131y\u0131, ayg\u0131t\u0131, sistemi, b\u00fcnyeyi ifade ediyor. Bu tekil yap\u0131, d\u00fczenli bi\u00e7imde biraraya gelmi\u015f, \u015fekillendirilmi\u015f par\u00e7alardan olu\u015fuyor. Bu yap\u0131y\u0131 bir ama\u00e7 etraf\u0131nda birle\u015fen bilin\u00e7li insanlar meydana getiriyor. Yani \u00f6rg\u00fct\u00fcn bir kurulu\u015f amac\u0131 var. \u00d6rg\u00fct, \u00fcyelerinin bir d\u00fczen, nizam, intizam temelinde topla\u015fmas\u0131d\u0131r ve organlar bire\u015fimidir. O halde \u00f6rg\u00fct, i\u00e7erdi\u011fi \u00f6gelerin bir bire\u015fimi durumunda bulunan ve kendine \u00f6zg\u00fc ba\u011f\u0131ms\u0131z bir kimlik, kendi ba\u015f\u0131na bir varl\u0131k olarak tezah\u00fcr eden bir sosyal yap\u0131y\u0131 ifade ediyor.<\/p>\n
\u00d6rg\u00fct\u00fcn temel \u00f6\u011fesi, ortak bir ama\u00e7 do\u011frultusunda, belirli bir d\u00fczen i\u00e7inde d\u00fczenli ve s\u00fcrekli olarak faaliyet y\u00fcr\u00fcten insanlard\u0131r. Tek bir insan, yahut geli\u015fig\u00fczel bir kalabal\u0131k veya ba\u015fka bir topluluk t\u00fcr\u00fc \u00f6rg\u00fct de\u011fildir. \u00d6rg\u00fct\u00fc olu\u015fturan insan toplulu\u011fu rasgele bir araya gelen, aralar\u0131nda s\u00fcrekli ve d\u00fczenli bir ba\u011f bulunmayan ge\u00e7ici bir kalabal\u0131k de\u011fildir. \u00d6rg\u00fct, olu\u015fmas\u0131 bilin\u00e7li irade ve tercihe de\u011fil; tarihsel, toplumsal etmenlere ba\u011fl\u0131 olan sosyolojik topluluklardan da farkl\u0131d\u0131r. \u00d6rg\u00fct, iradi olarak, planl\u0131 bi\u00e7imde kurulan ve bilin\u00e7li, planl\u0131 bi\u00e7imde i\u015fleyen m\u00fcdahaleci bir varl\u0131kt\u0131r. Onun varl\u0131\u011f\u0131, \u00f6rg\u00fct\u00fcn amac\u0131na uygun olarak \u00e7al\u0131\u015fan \u00fcyelerinin tutumuna, k\u0131sacas\u0131 \u00f6znel etkenlere ba\u011fl\u0131d\u0131r.<\/p>\n
Aile, kabile, a\u015firet, s\u0131n\u0131f, ulus gibi sosyolojik yap\u0131lar, onlar\u0131 olu\u015fturanlar\u0131n bilin\u00e7li, iradi tercihi ve eylemi ile ortaya \u00e7\u0131kmaz. Hi\u00e7 kimse ailesini, s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131, ulusunu kendisi se\u00e7mez; o yap\u0131n\u0131n i\u00e7inde do\u011far; kendini, kendi iradesi d\u0131\u015f\u0131nda o toplumsal yap\u0131n\u0131n, s\u00f6zgelimi kabilenin i\u00e7inde bulur. Burada bilin\u00e7li bir tercih, ki\u015fisel bir se\u00e7im yoktur. Tersinden, yap\u0131 da, kural olarak, ki\u015fileri bilin\u00e7li bir tercihle se\u00e7erek kendisine dahil etmez.<\/p>\n
Din, mezhep, tarikat, cemaat gibi sosyal \u2013 k\u00fclt\u00fcrel yap\u0131lar da \u00f6rg\u00fct de\u011fildir. Bu yap\u0131lar, somut ama\u00e7lar \u00fcst\u00fcne de\u011fil, ortak inan\u00e7lar \u00fczerine kurulurlar. \u0130\u015fleyi\u015fleri de \u00f6rg\u00fctten farkl\u0131d\u0131r.<\/p>\n
\u00d6rg\u00fct, inan\u00e7 \u00fczerine de\u011fil, ama\u00e7 \u00fczerine kurulur; imana de\u011fil, bilince dayan\u0131r. \u00dcyeler \u00f6rg\u00fct\u00fc bilin\u00e7li olarak kururlar. Yahut varolan bir \u00f6rg\u00fcte kendi bilin\u00e7, arzu ve r\u0131zalar\u0131yla kat\u0131l\u0131rlar. \u00d6rg\u00fct, kendine \u00fcye al\u0131rken, bu \u00fcyeleri rasgele derlemez; kendine kataca\u011f\u0131 \u00fcyeleri se\u00e7er, \u00f6rg\u00fct\u00fcn ama\u00e7lar\u0131 do\u011frultusunda e\u011fitir ve faaliyete sevk eder.<\/p>\n
Ki\u015filerin, ait olduklar\u0131 sosyal ve k\u00fclt\u00fcrel yap\u0131lar\u0131n, mesela ailesinin, mesle\u011finin, ulusunun, yahut mezhebinin do\u011fas\u0131n\u0131 etkilemesi, bi\u00e7imlendirmesi, olu\u015fturmas\u0131 ve de\u011fi\u015ftirmesi zordur; ama benzer ama\u00e7lar ta\u015f\u0131yan \u00f6teki insanlarla birle\u015fip bir \u00f6rg\u00fct olu\u015fturmas\u0131; i\u00e7inde yer ald\u0131\u011f\u0131 \u00f6rg\u00fct\u00fc etkilemesi; bir \u00f6rg\u00fct yerine bir ba\u015fkas\u0131n\u0131 tercih etmesi bir ki\u015finin kendine ba\u011fl\u0131d\u0131r.<\/p>\n
Demek ki bir \u00f6rg\u00fct\u00fcn olu\u015fmas\u0131 i\u00e7in ilk ko\u015ful, ortak somut ama\u00e7lar ta\u015f\u0131yan insanlar\u0131n varl\u0131\u011f\u0131d\u0131r. Fakat bu insanlar\u0131n birbirlerinden ayr\u0131 ayr\u0131, tek tek \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 ile \u00f6rg\u00fct olu\u015fmaz. \u00d6rg\u00fct\u00fc olu\u015fturan insanlar, m\u00fc\u015fterek ama\u00e7lar\u0131 do\u011frultusunda sistemli olarak \u00e7al\u0131\u015f\u0131rlar. Aralar\u0131nda herkesi ba\u011flayan kurallar bulunur. \u00d6rg\u00fct, \u00fcyelerinin ortakla\u015fa belirledikleri ve uymakla y\u00fck\u00fcml\u00fc olduklar\u0131 ilke ve kurallar \u00fczerine kurulur. \u00d6rg\u00fct\u00fcn i\u00e7 ileti\u015fimini, \u00fcyelerin ve organlar\u0131n birbirleriyle ili\u015fkilerinin bi\u00e7imini belirleyen bu ilkeler ve kurallar d\u00fczeni kendisini \u00f6rg\u00fct t\u00fcz\u00fc\u011f\u00fcnde ifade eder. \u00d6rg\u00fct t\u0131pk\u0131 bir bina gibidir; yap\u0131 b\u00fct\u00fcn olarak yekpare bir g\u00f6r\u00fcn\u00fcm arzeder; ama yap\u0131n\u0131n birimleri, katlar\u0131, katmanlar\u0131, daireleri, odalar\u0131 ayr\u0131 ayr\u0131 unsurlar, organlar halindedir.<\/p>\n
\u00d6rg\u00fct, temel konularda aralar\u0131nda m\u00fc\u015fterek fikirler bulunan insanlar\u0131n kollektif i\u015fbirli\u011fi ve dayan\u0131\u015fmas\u0131 ile olu\u015fturulur. \u00d6rg\u00fct, m\u00fc\u015fterek hedeflerini ger\u00e7ekle\u015ftirmeleri i\u00e7in, \u00fcyelerinin faaliyetlerini koordine eder, y\u00f6netir. \u00d6rg\u00fct, somut, belirgin bir ama\u00e7 \u00e7er\u00e7evesinde, somut ve belirgin etkinlik yapar. S\u00f6zgelimi bir da\u011fc\u0131l\u0131k klub\u00fc ile bir gen\u00e7lik derne\u011fi, bir siyasi parti ile bir i\u015fletme, bir askeri \u00f6rg\u00fct ile sendikal \u00f6rg\u00fct farkl\u0131 farkl\u0131 ama\u00e7lar i\u00e7in olu\u015fturulmu\u015ftur, farkl\u0131 farkl\u0131 etkinlikler yaparlar; bu y\u00fczden de i\u015fleyi\u015fleri, yap\u0131lar\u0131 tamamen farkl\u0131d\u0131r.<\/p>\n
Konuyu Lenin\u2019in tan\u0131m\u0131yla ba\u011flayal\u0131m:<\/p>\n
\u2018\u2018\u00d6rg\u00fct\u2019\u2019 s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fc geni\u015f ve dar olmak \u00fczere, genellikle iki anlamda kullan\u0131l\u0131r. Dar anlamda bu s\u00f6zc\u00fck, hi\u00e7 de\u011filse en asgari \u00f6l\u00e7\u00fcde bir uyu\u015fuma sahip bir insan toplulu\u011funun kurdu\u011fu \u00e7ekirde\u011fi ifade ediyor. Geni\u015f anlamda ise, s\u00f6zc\u00fck, bu t\u00fcr \u00e7ekirdeklerin bir b\u00fct\u00fcn i\u00e7inde birle\u015fmi\u015f toplam\u0131n\u0131 kastediyor. \u00d6rne\u011fin donanma, ordu ya da devlet hem bir yandan (s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fcn dar anlam\u0131nda) \u00f6rg\u00fctler toplam\u0131d\u0131r, hem de (s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fcn geni\u015f anlam\u0131nda) toplumsal \u00f6rg\u00fct \u00e7e\u015fitleridir. E\u011fitim Bakanl\u0131\u011f\u0131 (s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fcn geni\u015f anlam\u0131nda) bir \u00f6rg\u00fctt\u00fcr ve (s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fcn dar anlam\u0131nda) bir dizi \u00f6rg\u00fct\u00fc i\u00e7erir. Bunun gibi, parti bir \u00f6rg\u00fctt\u00fcr, (s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fcn geni\u015f anlam\u0131nda) bir \u00f6rg\u00fct olmas\u0131 gerekir, ama ayn\u0131 zamanda parti, (s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fcn dar anlam\u0131nda) bir dizi \u00e7e\u015fitli \u00f6rg\u00fctten olu\u015fmak durumundad\u0131r.<\/p>\n
Bir Ad\u0131m \u0130leri \u0130ki Ad\u0131m Geri, sayfa 70, Sol Yay\u0131nlar\u0131, Ekim 1997, VI. Bask\u0131, \u0130ngilizceden \u00e7eviren Yurdakul Fincanc\u0131<\/p>\n
samet erdogdu
\n08.08.2015<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
\u00d6rg\u00fct terimi T\u00fcrk\u00e7ede \u00f6rmek fiilinden t\u00fcretilen organ, \u00f6rgen, \u00f6rg\u00fc, \u00f6rg\u00fcn, \u00f6rme kelimeleri ile ayn\u0131 k\u00f6kenden gelen; T\u00fcrk Dil Kurumu\u2019nun t\u00fcretti\u011fi kelimelerden biridir. Eskiden te\u015fkilat denirdi. Kelimenin k\u00f6k\u00fc \u2018\u00f6rmek\u2019 oldu\u011funa g\u00f6re, i\u015fe \u00f6rme eyleminden ba\u015flayal\u0131m: \u00d6rme eylemi pek \u00e7ok bi\u00e7imde kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kar. \u00d6rme eylemiyle ger\u00e7ekle\u015ftirilen say\u0131s\u0131z \u00fcr\u00fcn ya da nesne bulunur: duvar, bal\u0131k a\u011f\u0131, sa\u00e7 \u00f6rg\u00fcs\u00fc, …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[13,18],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/partiyakomunistekurdistan.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/132"}],"collection":[{"href":"http:\/\/partiyakomunistekurdistan.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/partiyakomunistekurdistan.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/partiyakomunistekurdistan.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/partiyakomunistekurdistan.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=132"}],"version-history":[{"count":1,"href":"http:\/\/partiyakomunistekurdistan.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/132\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":133,"href":"http:\/\/partiyakomunistekurdistan.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/132\/revisions\/133"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/partiyakomunistekurdistan.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=132"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/partiyakomunistekurdistan.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=132"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/partiyakomunistekurdistan.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=132"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}