Son y\u0131llarda Rusya Sosyal – Demokratlar\u0131n\u0131n kar\u015f\u0131s\u0131na \u00e7\u0131kan “ne yapmal\u0131” meselesi \u00f6zel bir \u00f6nem ta\u015f\u0131yor. Bu mesele, (seksenlerin sonlar\u0131nda ve doksanlar\u0131n ba\u015flar\u0131nda oldu\u011fu gibi) hangi yolu se\u00e7memiz gerekti\u011fi meselesi de\u011fil, bilinen yolda hangi pratik ad\u0131mlar\u0131 atmam\u0131z gerekti\u011fi ve bu ad\u0131mlar\u0131 nas\u0131l ataca\u011f\u0131m\u0131z meselesidir. Bu da, pratik \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n sistemi ve plan\u0131 meselesidir. Ve kabul edilmelidir ki, pratik faaliyette bulunan bir parti i\u00e7in temel bir mesele olan, m\u00fccadelenin niteli\u011fi ve metotlar\u0131 meselesini hen\u00fcz \u00e7\u00f6zm\u00fc\u015f de\u011filiz; bu durum da h\u00e2l\u00e2, ortaya ac\u0131kl\u0131 bir ideolojik tutars\u0131zl\u0131k ve yalpalama \u00e7\u0131karan ciddi g\u00f6r\u00fc\u015f ayr\u0131l\u0131klar\u0131na yol a\u00e7maktad\u0131r. Bir yandan, hen\u00fcz yok olmam\u0131\u015f bulunan “ekonomist” [1*] ak\u0131m, siyasi \u00f6rg\u00fctlenme ve ajitasyon \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 k\u00f6steklemeye ve daraltmaya \u00e7abal\u0131yor. \u00d6te yandan, ilkesiz eklektizm kafas\u0131n\u0131 yeniden uzat\u0131yor, her yeni “ak\u0131m”\u0131 taklit ediyor ve acil talepleri, bir b\u00fct\u00fcn olarak hareketin temel g\u00f6revlerinden ve s\u00fcrekli ihtiya\u00e7lar\u0131ndan ay\u0131rdedemiyor. Bildi\u011fimiz gibi, bu ak\u0131m Rabo\u00e7eye Dyelo’da [2*] yerine oturdu. Bu gazetenin, “Tarihi Bir D\u00f6nem\u00e7” (“Listok” Rabo\u00e7eye Dyelo, No. 6) [3*] gibi \u015fatafatl\u0131 bir ba\u015fl\u0131k alt\u0131nda \u015fatafatl\u0131 bir makalede sundu\u011fu en son”program” a\u00e7\u0131klamas\u0131, bizim yak\u0131\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131m\u0131z niteli\u011fi \u00f6zel bir \u00f6nemle ortaya koyuyor. Daha d\u00fcne kadar”ekonomizm”le fl\u00f6rt ediliyor, Rabo\u00e7aya Mysl’\u0131n [4*] kesinlikle mahkum edilmesi kar\u015f\u0131s\u0131nda \u00f6fkeye kap\u0131l\u0131n\u0131yor ve Plehanov’un istibdada kar\u015f\u0131 m\u00fccadele meselesini koyu\u015fu yumu\u015fat\u0131l\u0131yordu. Oysa bug\u00fcn Liebknecht’in s\u00f6zleri aktar\u0131l\u0131yor: “E\u011fer \u015fartlar yirmi d\u00f6rt saat i\u00e7inde de\u011fi\u015firse, takti\u011fin de yirmi d\u00f6rt saat i\u00e7inde de\u011fi\u015ftirilmesi gerekir.” Dolays\u0131z sald\u0131r\u0131ya ge\u00e7mek ve istibdad\u0131 yerle bir etmek i\u00e7in bir “g\u00fc\u00e7l\u00fc sava\u015f \u00f6rg\u00fct\u00fc”nden; “kitleler aras\u0131nda geni\u015f \u00e7apta devrimci siyasi ajitasyon”dan (gerek devrimci, gerekse siyasi bak\u0131mdan art\u0131k ne kadar da faaliz!); “sokak protestolar\u0131 i\u00e7in ard\u0131 aras\u0131 kesilmeyen \u00e7a\u011fr\u0131lar”dan; “siyasi niteli\u011fi belirgin (aynen!) sokak g\u00f6sterileri”nden s\u00f6z edilip duruyor ve bu b\u00f6ylece s\u00fcr\u00fcp gidiyor.<\/p>\n
Iskra’n\u0131n [5*] birinci sayisinda ortaya koydu\u011fumuz ve hedefi, sadece birbirinden kopuk gruplar\u0131 kazanmak de\u011fil, ayn\u0131 zamanda do\u011frudan do\u011fruya istibdad\u0131n kalesini yerle bir etmek olan g\u00fc\u00e7l\u00fc ve iyi \u00f6rg\u00fctlenmi\u015f bir partinin kurulmas\u0131 \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131nda bulunan program\u0131, Rabo\u00e7eye Dyelo’nun b\u00f6ylesine \u00e7abuk kavramas\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda belki de kendimizi mutlu sayabilirdik; ama bu ki\u015filerin belli bir g\u00f6r\u00fc\u015f a\u00e7\u0131s\u0131ndan yoksun olu\u015fu mutlulu\u011fumuzu sadece g\u00f6lgeliyor.<\/p>\n
Hi\u00e7 \u015f\u00fcphe yok ki, Rabo\u00e7eye Dyelo Liebknecht’in ad\u0131n\u0131 bo\u015f yere kullan\u0131yor. \u00d6zel bir meseleye ili\u015fkin olarak ajitasyon takti\u011fi ya da parti \u00f6rg\u00fctlenmesinin belli bir ayr\u0131nt\u0131s\u0131na ili\u015fkin olarak taktik, yirmi d\u00f6rt saat i\u00e7inde de\u0131i\u015ftirilebilir; ama ancak hi\u00e7bir ilkeden nasibini almam\u0131\u015f kimseler, kitleler aras\u0131nda bir m\u00fccadele ve siyasi ajitasyon \u00f6rg\u00fct\u00fcn\u00fcn -genellikte, s\u00fcrekli ve mutlak- gereklili\u011fi konusundaki g\u00f6r\u00fc\u015flerini yirmi d\u00f6rt saatte ya da bu durumda yirmi d\u00f6rt ayda de\u011fi\u015ftirebilirler. \u015eartlar\u0131n de\u011fi\u015fmi\u015f ve d\u00f6nemlerin farkl\u0131 olu\u015funa sar\u0131lmak sa\u00e7mad\u0131r; bir m\u00fccadele \u00f6rg\u00fct\u00fcn\u00fcn in\u015fas\u0131 ve siyasi ajitasyonun y\u00fcr\u00fct\u00fclmesi,”durgun, bar\u0131\u015f\u00e7\u0131” her \u015fart alt\u0131nda ve devrimci ruhun zay\u0131flamas\u0131 ne kadar belirgin olursa olsun her d\u00f6nemde esast\u0131r. \u00dcstelik b\u00f6yle d\u00f6nemlerde ve b\u00f6yle \u015fartlarda bu t\u00fcr \u00e7al\u0131\u015fma \u00f6zellikle gereklidir, \u00e7\u00fcnk\u00fc patlama ve ta\u015fma zamanlar\u0131nda \u00f6rg\u00fct\u00fcn kurulmas\u0131 \u00e7ok ge\u00e7 olacakt\u0131r. Parti bir anda faaliyete ge\u00e7ebilmek i\u00e7in haz\u0131r durumda olmal\u0131d\u0131r. “Yirmi d\u00f6rt saat i\u00e7inde takti\u011fi de\u011fi\u015ftirin!” Ama takti\u011fin de\u011fi\u015ftirilmesi i\u00e7in \u00f6nce ortada bir takti\u011fin bulunmas\u0131 gerekir. Siyasi m\u00fccadeleyi her durumda ve her \u015fart alt\u0131nda y\u00fcr\u00fctebilecek g\u00fc\u00e7l\u00fc bir \u00f6rg\u00fct olmadan, sa\u011flam ilkelerin ayd\u0131nlatt\u0131\u011f\u0131 ve kararl\u0131l\u0131kla uygulanan sistemli eylem plan\u0131 diye bir \u015fey s\u00f6zkonusu olamaz; \u00e7\u00fcnk\u00fc taktik denince akla gelen budur. Meseleyi ger\u00e7ekten bir g\u00f6zden ge\u00e7irelim: bug\u00fcn bize, \u015fu “tarihi an\u0131n” Partimizi “yepyeni” bir meseleyle, ter\u00f6r meselesiyle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131 s\u00f6yleniyor. D\u00fcne kadar “yepyeni” mesele, siyasi \u00f6rg\u00fctlenme ve ajitasyondu; bug\u00fcn ise ter\u00f6r. \u0130lkelerini b\u00f6ylesine a\u00e7\u0131k\u00e7a unutmu\u015f ki\u015filerin taktikte k\u00f6kl\u00fc bir de\u011fi\u015fikli\u011fi savunduklar\u0131n\u0131 i\u015fitmek biraz garip de\u011fil mi?<\/p>\n
Bereket, Rabo\u00e7eye Dyelo yan\u0131l\u0131yor. Ter\u00f6r meselesi hi\u00e7 de yeni bir mesele de\u011fildir; Rusya Sosyal-Demokrasisinin bu konuyla ilgili ortaya konulmu\u015f g\u00f6r\u00fc\u015flerini k\u0131saca hat\u0131rlamak yeter.<\/p>\n
Biz, ilke olarak, ter\u00f6r\u00fc hi\u00e7bir zaman reddetmedik ve edemeyiz de, Ter\u00f6r, sava\u015f\u0131n belli bir an\u0131nda, birliklerin belli bir durumunda ve belli \u015fartlarda son derece uygun ve hatta zorunlu olabilecek askeri eylem bi\u00e7imlerinden biridir. Ama as\u0131l \u00f6nemli olan, bug\u00fcn i\u00e7in ter\u00f6r\u00fcn asla sava\u015f meydan\u0131ndaki ordu i\u00e7in bir harek\u00e2t olarak de\u011fil, t\u00fcm m\u00fccadele sistemiyle s\u0131k\u0131 s\u0131k\u0131ya ba\u011flant\u0131l\u0131 ve b\u00fct\u00fcnle\u015fmi\u015f bir harek\u00e2t olarak de\u011fil, hi\u00e7bir orduyla ba\u011flant\u0131s\u0131 olmayan zaman zaman yap\u0131lacak ba\u011f\u0131ms\u0131z bir sald\u0131r\u0131 bi\u00e7imi olarak \u00f6nerilmi\u015f olmas\u0131d\u0131r. Asl\u0131nda, merkezi bir \u00f6rg\u00fct olmadan ve mahalli devrimci \u00f6rg\u00fctlerin bu zay\u0131fl\u0131\u011f\u0131yla, ter\u00f6r\u00fcn olup olaca\u011f\u0131 da budur. Dolay\u0131s\u0131yla biz, mevcut \u015fartlarda bu m\u00fccadele arac\u0131n\u0131n vakitsiz ve elveri\u015fsiz oldu\u011funu, en faal sava\u015f\u00e7\u0131lar\u0131 ger\u00e7ek g\u00f6revlerinden, bir b\u00fct\u00fcn olarak hareketin \u00e7\u0131karlar\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan en \u00f6nemli olan g\u00f6revden sapt\u0131raca\u011f\u0131n\u0131 ve h\u00fck\u00fcmetin de\u011fil, devrimin g\u00fc\u00e7lerini da\u011f\u0131taca\u011f\u0131n\u0131 \u00fczerine basa basa belirtiyoruz. Son olaylar\u0131 bir hat\u0131rlayal\u0131m. Devrimciler bir \u00f6nderler ve \u00f6rg\u00fctleyiciler kurmay\u0131ndan yoksunken, i\u015f\u00e7i kitlelerinin ve \u015fehirlerdeki “s\u0131radan halk”\u0131n m\u00fccadelede ileri at\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6zlerimizle g\u00f6rd\u00fck. Bu sartlar alt\u0131nda, en at\u0131lgan devrimciler ter\u00f6re ba\u015fvururken, ciddi olarak g\u00fcven duyulabilecek tek \u015fey olan sava\u015f m\u00fcfrezeleririn zay\u0131f d\u00fc\u015fmesi tehlikesi yok mudur? Huzursuzluk duyan, protestolarda bulunan, da\u011f\u0131n\u0131k olan ve da\u011f\u0131n\u0131k olduklar\u0131 i\u00e7in de g\u00fc\u00e7s\u00fcz olan kitleler ile devrimci \u00f6rg\u00fctler aras\u0131ndaki ba\u011f\u0131n kopma tehlikesi yok mudur? Oysa ba\u015far\u0131m\u0131z\u0131n biricik teminat\u0131 bu ba\u011fd\u0131r. G\u00f6z\u00fcpek bireysel darbelerin \u00f6nemini ink\u00e2r edecek de\u011filiz, ama g\u00fcn\u00fcm\u00fczde onca insan\u0131n bu y\u00f6nde g\u00fc\u00e7l\u00fc bir e\u011filim g\u00f6sterdi\u011fi bir zamanda, ter\u00f6r d\u00fc\u015f\u00fcncesiyle kendinden ge\u00e7meye kar\u015f\u0131, ter\u00f6r\u00fc esas ve temel m\u00fccadele arac\u0131 olarak g\u00f6rmeye kar\u015f\u0131 kararl\u0131 bir uyar\u0131da bulunmak g\u00f6revimizdir. Ter\u00f6r hi\u00e7bir zaman d\u00fczenli bir askeri harek\u00e2t olamaz, olsa olsa, tayin edici bir sald\u0131r\u0131da kullan\u0131lan metotlardan biri olarak hizmet edebilir. Ama \u015fu anda b\u00f6yle bir tayin edici sald\u0131r\u0131 i\u00e7in \u00e7a\u011fr\u0131 yay\u0131nlayabilir miyiz? Rabo\u00e7eye Dyelo a\u00e7\u0131k\u00e7a yay\u0131nlayabilece\u011fimizi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor ve nas\u0131l oluyorsa, \u015f\u00f6yle hayk\u0131r\u0131yor: “Sald\u0131r\u0131 birlikleri kurun!” Ama bu da gene, mant\u0131ktan \u00e7ok co\u015fkuya dayan\u0131yor. Bizim askeri kuvvetlerimizin ana g\u00f6vdesi, g\u00f6n\u00fcll\u00fclerden ve asilerden meydana gelmektedir. Biz sadece birka\u00e7 k\u00fc\u00e7\u00fck d\u00fczenli birli\u011fe sahibiz, \u00fcstelik bunlar harekete ge\u00e7irilmi\u015f bile de\u011fildir; bunlar\u0131n hem birbirleriyle ba\u011flant\u0131lar\u0131 yoktur, hem de sald\u0131r\u0131 birli\u011fini bir yana b\u0131rakal\u0131m, herhangi bir birlik olacak \u015fekilde bile e\u011fitilmi\u015f de\u011fildirler, B\u00fct\u00fcn bunlar g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, m\u00fccadelemizin genel \u015fartlar\u0131n\u0131 de\u011ferlendirebilen ve olaylar\u0131n tarihi ak\u0131\u015f\u0131 i\u00e7indeki her “d\u00f6neme\u00e7”te bu \u015fartlar\u0131 hesaba katabilen bir kimse i\u00e7in, \u015fu anda slogan\u0131m\u0131z\u0131n “sald\u0131r\u0131ya ge\u00e7in” olamayaca\u011f\u0131, “d\u00fc\u015fman kalesini ku\u015fat\u0131n” olmas\u0131 gerekti\u011fi a\u00e7\u0131kt\u0131r. Ba\u015fka bir deyi\u015fle, Partimizin acil g\u00f6revi, hemen \u015fimdi giri\u015filecek bir sald\u0131r\u0131 i\u00e7in eldeki b\u00fct\u00fcn g\u00fc\u00e7leri toplamak de\u011fil, b\u00fct\u00fcn g\u00fc\u00e7leri birle\u015ftirebilecek ve harekete fiiliyatta rehberlik edebilecek bir devrimci \u00f6rg\u00fct\u00fcn kurulmas\u0131 i\u00e7in \u00e7a\u011fr\u0131da bulunmakt\u0131r. Bu \u00f6rg\u00fct, lafta de\u011fil fiiliyatta her protesto hareketini ve her patlay\u0131\u015f\u0131 her zaman desteklemeye haz\u0131r ve bunu, tayin edici m\u00fccadele i\u00e7in uygun sava\u015f kuvvetlerinin in\u015fas\u0131nda ve sa\u011flamla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131nda kullanacak bir \u00f6rg\u00fct olmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
\u015eubat ve Mart olaylar\u0131ndan [6*] \u00e7\u0131kar\u0131lan dersler \u00f6ylesine etkileyici oldu ki, \u015fimdilik bu sonu\u00e7 konusunda ilkede bir anla\u015fmazlik \u00e7\u0131kaca\u011fa benzemiyor. Ne var ki, \u015fu anda meselenin ilke olarak \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcne de\u011fil, pratik bir \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcne ihtiyac\u0131m\u0131z var. Sadece ihtiya\u00e7 duyulan \u00f6rg\u00fct\u00fcn niteli\u011fi ve kesin amac\u0131 konusunda a\u00e7\u0131kl\u0131\u011fa kavu\u015fmakla kalmamal\u0131, ayn\u0131 zamanda \u00f6rg\u00fct i\u00e7in kesin bir plan haz\u0131rlamal\u0131y\u0131z, b\u00f6ylece \u00f6rg\u00fct\u00fcn kurulu\u015fu b\u00fct\u00fcn y\u00f6nleriyle ele al\u0131nm\u0131\u015f olacakt\u0131r. Meselenin ihmale gelmez \u00f6nemi kar\u015f\u0131s\u0131nda, biz kendi pay\u0131m\u0131za, \u015fimdi bas\u0131ma haz\u0131rlanan bir bro\u015f\u00fcrde bir plan tasla\u011f\u0131n\u0131, daha ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bir \u015fekilde geli\u015ftirilmek \u00fczere yolda\u015flara sunuyoruz! [7*]\n
Kan\u0131m\u0131zca, faaliyetlerimizin hareket noktasi, istenilen \u00f6rg\u00fct\u00fcn kurulmas\u0131 yolundaki ilk ad\u0131m yahut da izlendi\u011fi takdirde bu \u00f6rg\u00fct\u00fc d\u00fczg\u00fcn bir \u015fekilde geli\u015ftirmemizi, derinle\u015ftirmemizi ve yayg\u0131nla\u015ft\u0131rmam\u0131z\u0131 sa\u011flayacak olan ana yol, b\u00fct\u00fcn Rusya \u00e7ap\u0131nda bir siyasi gazetenin \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131 olmal\u0131d\u0131r. En \u00e7ok ihtiya\u00e7 duydu\u011fumuz \u015fey bir gazetedir; gazete olmadan, Sosyal-Demokrasinin hem genel olarak ba\u015fl\u0131ca ve s\u00fcrekli g\u00f6revi, hem de halk\u0131n en geni\u015f tabakalar\u0131 aras\u0131nda siyasete ve sosyalizmin meselelerine duyulan ilginin y\u00fckseldi\u011fi bir s\u0131rada i\u00e7inde bulundu\u011fumuz an\u0131n ihmale gelmez g\u00f6revi olan ilkelere ba\u011fl\u0131, sistemli ve \u00e7ok y\u00f6nl\u00fc propaganda ve ajitasyonu y\u00fcr\u00fctemeyiz. Bireysel eylemler, mahalli bildiriler ve gazeteler vb. bi\u00e7imindeki da\u011f\u0131n\u0131k ajitasyonu, ancak s\u00fcrekli bir yay\u0131n\u0131n yard\u0131m\u0131yla y\u00fcr\u00fct\u00fclebilecek genelle\u015ftirilmi\u015f ve sistemli bir ajitasyonla g\u00fc\u00e7lendirme ihtiyac\u0131, hi\u00e7bir zaman bug\u00fcnk\u00fc kadar \u015fiddetli bir \u015fekilde hissedilmemi\u015ftir. Hi\u00e7 abart\u0131s\u0131z diyebiliriz ki, bir gazetenin s\u0131k aralarla ve d\u00fczenli olarak bas\u0131lmas\u0131 (ve da\u011f\u0131t\u0131lmas\u0131), militan faaliyetlerimizin bu \u00f6nde gelen ve en temel kesiminin ne kadar iyi in\u015fa edlidi\u011finin kesin bir k\u0131stas\u0131 olabilir. Ayr\u0131ca, gazetemiz b\u00fct\u00fcn Rusya \u00e7ap\u0131nda olmal\u0131d\u0131r. Yay\u0131n yoluyla halk\u0131 ve h\u00fck\u00fcmeti etkilemek i\u00e7in \u00e7abalar\u0131m\u0131z\u0131 birle\u015ftirmede ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131\u011fa u\u011frad\u0131\u011f\u0131m\u0131z takdirde ve ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131\u011fa u\u011frad\u0131\u011f\u0131m\u0131z s\u00fcrece, halk\u0131 ve h\u00fck\u00fcmeti daha karma\u015f\u0131k, daha \u00e7etin, ama ayn\u0131 zamanda daha tayin edici etkileme yollar\u0131n\u0131 birle\u015ftirmeyi d\u00fc\u015f\u00fcnmek hayalcilik olur. Hareketimiz, b\u00f6l\u00fcn\u00fcp par\u00e7alanma y\u00fcz\u00fcnden, Sosyal-Demokratlar\u0131n b\u00fcy\u00fck bir \u00e7o\u011funlu\u011funun bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131n\u0131 ve faaliyet alan\u0131n\u0131 daraltan ve gizlilik ve uyan\u0131kl\u0131\u011f\u0131 korumadaki ustal\u0131\u011f\u0131n\u0131 k\u00f6relten b\u00fct\u00fcn\u00fcyle mahalli \u00e7al\u0131\u015fmaya g\u00f6m\u00fcl\u00fcp kalma y\u00fcz\u00fcnden, pratik ve \u00f6rg\u00fctsel bak\u0131mdan oldu\u011fu kadar, \u00f6ncelikle ideolojik bak\u0131mdan da zarar g\u00f6rmektedir. \u0130\u015fte tam bu b\u00f6l\u00fcn\u00fcp par\u00e7alanma durumunda, yukar\u0131da s\u00f6z\u00fc edilen tutars\u0131z\u0131l\u0131k ve bocalamalar\u0131n en derin k\u00f6klerini ara\u015ft\u0131rmak gerekmektedir. Bu zaaf\u0131n ortadan kald\u0131r\u0131lmas\u0131 ve tek tek mahalli hareketlerin b\u00fct\u00fcn Rusya \u00e7ap\u0131nda tek bir harekete d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclmesi yolunda at\u0131lacak ilk ad\u0131m, b\u00fct\u00fcn Rusya \u00e7ap\u0131nda bir gazetenin \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131 olmal\u0131d\u0131r. Sonu\u00e7 olarak, kesinlikle bir siyasi gazeteye ihtiyac\u0131m\u0131z var. Bir siyasi organ olmadan, g\u00fcn\u00fcm\u00fcz Avrupa’s\u0131nda ismi olan bir siyasi hareket d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclemez. B\u00f6yle bir gazete olmadan, siyasi huzursulluk duyan ve protestoda bulunan b\u00fct\u00fcn unsurlar\u0131 biraraya getirme ve b\u00f6ylece proletaryan\u0131n devrimci hareketini canland\u0131rma g\u00f6revimizi asla yerine getiremeyiz. Biz ilk ad\u0131m\u0131 att\u0131k, i\u015f\u00e7\u0131 s\u0131n\u0131f\u0131 aras\u0131nda “ekonomik”, fabrikalarla ilgili te\u015fhirler i\u00e7in g\u00fc\u00e7l\u00fc bir istek yaratt\u0131k; \u015fimdi de ikinci ad\u0131m\u0131 atmal\u0131 ve halk\u0131n b\u00fct\u00fcn kesimlerinde siyasi te\u015fhir i\u00e7in tamamen siyasi bilince dayal\u0131 g\u00fc\u00e7l\u00fc bir istek yaratmal\u0131y\u0131z. Siyasi te\u015fhirin sesinin bug\u00fcn i\u00e7in zay\u0131f, \u00fcrkek ve seyrek \u00e7\u0131kmas\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda cesaretimiz k\u0131r\u0131lmamal\u0131d\u0131r. Bunun nedeni, polisin zorbal\u0131\u011f\u0131na tamamen boyun e\u011filmi\u015f olmas\u0131 de\u011fildir; bu te\u015fhirleri yapabilecek ve yapmaya haz\u0131r olanlar\u0131n konu\u015facaklar\u0131 bir k\u00fcrs\u00fcleri yoktur, istekli ve y\u00fcreklendirici dinleyicileri yoktur, “her \u015feye kadir” Rus H\u00fck\u00fcmetine kar\u015f\u0131 olan \u015fikayetleri y\u00f6neltirken, bunun yank\u0131 bulaca\u011f\u0131 g\u00fcc\u00fc halk aras\u0131nda hi\u00e7bir yerde g\u00f6rememektedirler. Ama bug\u00fcn b\u00fct\u00fcn bunlar h\u0131zla de\u011fi\u015fmektedir. B\u00f6yle bir g\u00fc\u00e7 vardir. Bu g\u00fc\u00e7, sadece siyasi m\u00fccadele \u00e7a\u011fr\u0131lar\u0131n\u0131 dinlemeye ve desteklemeye de\u011fil, ayn\u0131 zamanda cesaretle sava\u015fa kat\u0131lmaya da haz\u0131r oldu\u011funu g\u00f6stermi\u015f bulunan devrimci proletaryad\u0131r. Bug\u00fcn \u00e7arl\u0131k h\u00fck\u00fcmetini \u00fclke \u00e7ap\u0131nda te\u015fhir edecek bir k\u00fcrs\u00fc sa\u011flamak durumunday\u0131z ve bunu yapmak g\u00f6revimizdir. Bu k\u00fcrs\u00fc, Sosyal-Demokrat bir gazete olmal\u0131d\u0131r. Rusya toplumunun di\u011fer s\u0131n\u0131f ve tabakalar\u0131ndan ayr\u0131 olarak, Rusya i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131, siyasi bilgiye kar\u015f\u0131 s\u00fcrekil bir ilgi g\u00f6stermekte ve illegal yay\u0131n i\u00e7in (sadece yo\u011fun huzursuzluk d\u00f6nemlerinde de\u011fil) s\u00fcrekli ve yayg\u0131n bir talepte bulunmaktad\u0131r. B\u00f6yle bir kitle talebi var oldu\u011funda, tecr\u00fcbeli devrimci \u00f6nderlerin yeti\u015ftirilmesine ba\u015fland\u0131\u011f\u0131nda ve i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n yo\u011funla\u015fmas\u0131, onu b\u00fcy\u00fck \u015fehirlerdeki i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 mahallelerinde ve fabrikalar\u0131n birarada bulundu\u011fu yerlerde ger\u00e7ekten hakim duruma getirdi\u011finde, art\u0131k proletarya i\u00e7in bir siyasi gazete \u00e7\u0131karmak son derece uygundur. Proletarya arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla gazete \u015fehir k\u00fc\u00e7\u00fck-burjuvazisine, k\u00f6yl\u00fck b\u00f6lgelerdeki zanaatkarlara ve k\u00f6yl\u00fclere ula\u015facak ve b\u00f6ylelikle halk\u0131n ger\u00e7ek siyasi gazetesi haline gelecektir.<\/p>\n
Ne var ki, bir gazetenin rol\u00fc, yaln\u0131zca fikirlerin yay\u0131lmas\u0131, siyasi e\u011fitim ve siyasi m\u00fcttefiklerin kazan\u0131lmas\u0131yla s\u0131n\u0131rl\u0131 de\u011fildir. Bir gazete sadece kollektif bir propagandac\u0131 ve kollektif bir ajitat\u00f6r de\u011fil, ayn\u0131 zamanda kollektif bir \u00f6rg\u00fctleyicidir. Bu bak\u0131mdan, gazete, in\u015fa halindeki bir binan\u0131n \u00e7evresinde kurulan iskeleye benzetilebilir; bu iskele, yap\u0131n\u0131n s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 belirler, in\u015faat i\u015f\u00e7ileri aras\u0131ndaki ba\u011flant\u0131y\u0131 kolayla\u015ft\u0131r\u0131r ve b\u00f6ylelikle onlar\u0131n yap\u0131lacak i\u015fleri da\u011f\u0131tmalar\u0131n\u0131 ‘ve \u00f6rg\u00fctl\u00fc \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131ndan \u00e7\u0131kard\u0131klar\u0131 ortak sonu\u00e7lar\u0131 g\u00f6rmelerini sa\u011flar. Gazetenin yard\u0131m\u0131 ve arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla. sadece mahalli faaliyetlere de\u011fil, ayn\u0131 zamanda d\u00fczenli genel \u00e7al\u0131\u015fmaya da giri\u015fecek kal\u0131c\u0131 bir \u00f6rg\u00fct do\u011fal olarak \u015fekillenecek ve \u00fcyelerini siyasi olaylar\u0131 dikkatle izleyebilecek \u015fekilde yeti\u015ftirecek, bu olaylar\u0131n halk\u0131n \u00e7e\u015fitli tabakalar\u0131 \u00fczerindeki etkisini ve \u00f6nemini de\u011ferlendirecek ve devrimci partinin bu olaylar\u0131 etkileyebilmesi i\u00e7in etkili yollar\u0131 geli\u015ftirecektir. Sadece gazetenin d\u00fczenli olarak \u00e7o\u011falt\u0131lmas\u0131 ve da\u011f\u0131t\u0131m\u0131n\u0131n s\u00fcrekli olarak geli\u015ftirilmesi gibi teknik bir g\u00f6rev bile, birle\u015fik partinin bir temsilciler a\u011f\u0131n\u0131 gerektirecektir; bu temsilciler birbirleriyle s\u00fcrekli bir ba\u011f kuracaklar, olaylar\u0131n genel durumundan haberdar olacaklar, b\u00fct\u00fcn Rusya \u00e7ap\u0131ndaki \u00e7al\u0131\u015fmada kendilerine d\u00fc\u015fen ayr\u0131nt\u0131l\u0131 g\u00f6revleri yerine getirmeye al\u0131\u015facaklar ve \u00e7e\u015fitli devrimci eylemlerin \u00f6rg\u00fctlenmesinde kendi g\u00fc\u00e7lerini s\u0131nayacaklard\u0131r. Bu temsilciler a\u011f\u0131 [*] , tam gere\u011fini duydu\u011fumuz t\u00fcrden bir \u00f6rg\u00fct\u00fcn, yani b\u00fct\u00fcn \u00fclkeyi kucaklayacak kadar yayg\u0131n; kesin ve ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bir i\u015fb\u00f6l\u00fcm\u00fcri\u00fc ger\u00e7ekle\u015ftirebilecek \u00f6l\u00e7\u00fcde geni\u015f ve \u00e7ok y\u00f6nl\u00fc; kendi \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 her \u015fart alt\u0131nda, b\u00fct\u00fcn “ani d\u00f6neme\u00e7ler”de ve her beklenmedik durumda d\u00fczenli olarak y\u00fcr\u00fctebilecek kadar serinkanl\u0131; bir yandan, d\u00fc\u015fman b\u00fct\u00fcn kuvvetlerini tek bir noktada toplad\u0131\u011f\u0131nda g\u00fc\u00e7l\u00fc d\u00fc\u015fmana kar\u015f\u0131 a\u00e7\u0131k sava\u015fa giri\u015fmekten ka\u00e7\u0131nabilecek, \u00f6te yandan da, d\u00fc\u015fman\u0131n acemili\u011finden yararlanabilecek ve ona en beklemedi\u011fi zamanda ve yerde sald\u0131rabilecek kadar esnek bir \u00f6rg\u00fct\u00fcn iskeletini olu\u015fturacakt\u0131r. Bug\u00fcn b\u00fcy\u00fck sehirlerin sokaklar\u0131ndaki \u00f6\u011frenci g\u00f6sterilerini desteklemek gibi nisbeten kolay bir g\u00f6revle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131yay\u0131z; ama yar\u0131n belki de, s\u00f6zgeliml, belli bir y\u00f6redeki i\u015fsizler hareketini desteklemede, bir k\u00f6yl\u00fc ayaklanmas\u0131nda devrimci bir rol oynamak \u00fczere g\u00f6revimizin ba\u015f\u0131nda bulunmak zorunda kalabiliriz. Bug\u00fcn, h\u00fck\u00fcmetin Zemstvo’ya [8*] kar\u015f\u0131 a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 kampanyadan do\u011fan gergin siyasi durumdan yararlanmak zorunday\u0131z; ama yar\u0131n, sald\u0131r\u0131ya ge\u00e7en bir \u00e7arl\u0131k ba\u015f\u0131bozu\u011funa kar\u015f\u0131 halk\u0131n \u00f6fkesini desteklemek ve onu a\u00e7\u0131k\u00e7a geri \u00e7ekilmeye zorlamak \u00fczere d\u00fcnyay\u0131 ba\u015f\u0131na y\u0131kmak amac\u0131yla boykotlar, su\u00e7lama bildirileri, g\u00f6steri y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015fleri vb. gibi yollalla yard\u0131mc\u0131 olmak zorunda kalabliliriz. Bu \u00f6l\u00e7\u00fcde bir sava\u015f haz\u0131rl\u0131kl\u0131\u011f\u0131, ancak d\u00fczenli birliklerin s\u00fcrekli faaliyetiyle geli\u015ftirilebilir. E\u011fer ortak bir gazete \u00e7\u0131karmak i\u00e7in g\u00fc\u00e7lerimizi birle\u015ftirirsek, bu \u00e7al\u0131\u015fma, sadece en yetenekli propagandac\u0131lar\u0131 de\u011fil, ayn\u0131 zamanda tayin edici m\u00fccadele i\u00e7in slogan\u0131 tam zaman\u0131nda atabilen ve o m\u00fccadelede \u00f6nderli\u011fi ele ge\u00e7irebilen en yetenekli \u00f6rg\u00fctleyicileri ve en yetenekli siyasi parti \u00f6nderlerini de yeti\u015ftirecek ve ortaya \u00e7\u0131karacakt\u0131r.<\/p>\n
Son olarak, do\u011fabilecek bir yanl\u0131\u015f anlamay\u0131 \u00f6nlemek i\u00e7in birka\u00e7 s\u00f6z daha edelim. Durmadan sistemli ve planl\u0131 haz\u0131rl\u0131ktan s\u00f6z ettik; ama asla, istibdad\u0131n ancak d\u00fczenli bir ku\u015fatmayla ya da \u00f6rg\u00fctl\u00fc bir sald\u0131r\u0131yla y\u0131k\u0131labilece\u011fini s\u00f6ylemek istemiyoruz. B\u00f6yle bir g\u00f6r\u00fc\u015f, hem sa\u00e7ma, hem de nazariyat\u00e7\u0131 bir g\u00f6r\u00fc\u015f olur. Tam tersine, istibdad\u0131n, kendisini s\u00fcrekli olarak tehdit eden kendili\u011finden patlamalar\u0131n ya da \u00f6nceden g\u00f6r\u00fclemeyen siyasi kar\u0131\u015f\u0131kl\u0131klar\u0131n etkisi sonucu \u00e7\u00f6kmesi son derece m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr ve b\u00f6yle ihtimal tarihi olarak \u00e7ok daha fazlad\u0131r. Ama macerac\u0131 kumarlardan sak\u0131nmak niyetinde olan hi\u00e7bir siyasi parti, faaliyetlerini, b\u00f6yle patlamalar\u0131 ve kar\u0131\u015f\u0131kl\u0131klar\u0131 beklemeye dayand\u0131ramaz. Biz kendi yolumuzda ilerlemeli ve d\u00fczenli \u00e7al\u0131\u015fmam\u0131z\u0131 sebatla s\u00fcrd\u00fcrmeliyiz. Beklenmedik olaylara ne kadar az bel ba\u011flarsak, herhangi bir “tarihi d\u00f6neme\u00e7” kar\u015f\u0131s\u0131nda haz\u0131rl\u0131ks\u0131z yakalanmam\u0131z da o kadar imkans\u0131zla\u015f\u0131r.<\/p>\n
LEN\u0130N
\nMay\u0131s 1901<\/p>\n
Dipnotlar<\/p>\n[*] Hi\u00e7 \u015f\u00fcphesiz, bu temsilcilerin ancak Partimizin mahalli komiteleriyle (gruplar, e\u011fitim mahfilleri) en yak\u0131n temas i\u00e7inde ba\u015far\u0131l\u0131 bir \u015fekilde \u00e7al\u0131\u015fabilecekleri a\u00e7\u0131kt\u0131r. Genel olarak, tasarlad\u0131\u011f\u0131m\u0131z t\u00fcm plan, elbette ancak Partiyi defalarca birle\u015ftirmeye \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015f olan ve bu birle\u015ftirmeyi bug\u00fcn de\u011filse yar\u0131n, \u015fu yoldan de\u011filse bu yoldan ba\u015faraca\u011f\u0131ndan emin oldu\u011fumuz komitelerin en aktif deste\u011fi sayesinde ger\u00e7ekle\u015ftirilebilir.
\n[1*] Ekonomist – Ekonmizm, on dokuzuncu y\u00fczyil sonlar\u0131 ve yirminci y\u00fczy\u0131l ba\u015flar\u0131nda Rusya Sosyal- Demokrat hareketi i\u00e7inde oport\u00fcnist bir ak\u0131m, uluslararas\u0131 oport\u00fcnizmin Rusya’daki bir \u00e7e\u015fidiydi. Ekonomistlerin s\u00f6zc\u00fcleri, Rusya’da Rabo\u00e7aya Mysl gazetesi (1897-1902), yurt d\u0131\u015f\u0131nda da Rabo\u00e7eye Dyelo (\u0130\u015f\u00e7ilerin Davas\u0131) gazetesi (1899-1902) idi. Ekonomistler, siyasi m\u00fccadelenin liberal burjuvaziye b\u0131rak\u0131lmas\u0131n\u0131 savunarak, i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n kendisini, daha y\u00fcksek \u00fccret, daha iyi \u00e7al\u0131\u015fma \u015fartlar\u0131, vb. u\u011frunda ekonomik m\u00fccadeleyle s\u0131n\u0131rlamas\u0131n\u0131 istiyorlard\u0131. \u0130\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 partisinin \u00f6nder rol\u00fc oynamas\u0131na kar\u015f\u0131yd\u0131lar. Partinin g\u00f6revlerinin sadece hareketin kendili\u011finden seyrini izlemek ve geli\u015fmeleri tesbit etmek olmas\u0131 gerekti\u011fini ileri s\u00fcr\u00fcyorlard\u0131. Ekomizmin tehlikesi, i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131 s\u0131n\u0131fsal devrim yolundan sapt\u0131rmas\u0131nda ve onu burjuvazinin siyasi bir uzant\u0131s\u0131 haline getirmesinde yat\u0131yordu. Ekonomizme kar\u015f\u0131 m\u00fccadelede Lenin’in Iskra’s\u0131 b\u00fcy\u00fck rol oynad\u0131. Ekonomizme \u00f6ld\u00fcr\u00fcc\u00fc darbe, Lenin tarafindan Ne yapmal\u0131? adl\u0131 kitapta indirildi.
\n[2*] Rabo\u00e7eye Dyelo – Ekonomistlerin gazetesi. Yurtd\u0131\u015f\u0131ndaki Rusya Sosyal-Demokratlar Birli\u011fi taraf\u0131ndan d\u00fczensiz aral\u0131klarla \u00e7\u0131kar\u0131lan yay\u0131n organ\u0131. 1899 Nisan\u0131ndan 1902 \u015eubat\u0131na kadar Cenevre’de yay\u0131nland\u0131. On iki say\u0131 \u00e7\u0131kt\u0131. Bu gazete Ekonomistlerin yurtd\u0131\u015f\u0131ndaki merkeziydi. Iskra’n\u0131n bir parti kurma plan\u0131na kar\u015f\u0131 a\u00e7\u0131k bir m\u00fccadele y\u00fcr\u00fctt\u00fc, sendikalist bir siyaset izlenmesi i\u00e7in \u00e7a\u011fr\u0131da bulundu ve k\u00f6yl\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn devrimci niteliklerini inkar etti.
\n[3*] Listok Rabo\u00e7ego Dyela (Rabogeye Dyelo’nun Eki) 1900 Haziran\u0131ndan 1901 Temmuzuna kadar Cenevre’de yay\u0131nland\u0131. Toplam sekiz say\u0131 \u00e7\u0131kt\u0131.
\n[4*] Rabo\u00e7aya Mysl (\u0130\u015f\u00e7ilerin D\u00fc\u015f\u00fcncesi) Ekonomistlerin s\u00f6zc\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc yaparak 1897 Ekiminden 1902 Aral\u0131\u011f\u0131na kadar yay\u0131nland\u0131. Toplam on alt\u0131 say\u0131 \u00e7\u0131kt\u0131.
\n[5*] Iskra – 1900 y\u0131l\u0131nda Lenin taraf\u0131ndan \u00e7\u0131kar\u0131lan b\u00fct\u00fcn Rusya \u00e7ap\u0131nda ilk illegal Marksist gazete. \u0130\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n \u00f6rg\u00fctlenmesinde tayin edici bir rol oynad\u0131.
\n Iskra’n\u0131n ilk say\u0131s\u0131 1900 Aral\u0131\u011f\u0131nda Leipzig’de yay\u0131nland\u0131. Daha sonraki say\u0131lar M\u00fcnih, Londra ve Cenevre’de bas\u0131ld\u0131. Iskra’nin yaz\u0131 kurulu V. I. Lenin, G. V. Plehanov, Y. O. Martov, P. B. Akselrod, A. N. Potresov ve V. I. Zasuli\u00e7’ten meydana geliyordu. Asl\u0131nda, Lenin gazetenin ba\u015fyazar\u0131 ve y\u00f6neticisiydi.
\n Iskra, Parti kadrolar\u0131n\u0131n toplant\u0131 ve e\u011fitim merkezi oldu. Lenin’in inisiyatifi ve do\u011frudan do\u011fruya kat\u0131lmas\u0131yla, Iskra yaz\u0131 kurulu bir Parti program\u0131 tasla\u011f\u0131 haz\u0131rlad\u0131 ve 1903 Temmuz A\u011fustos aylar\u0131nda toplanan Rusya Sosyal-Demokrat \u0130\u015f\u00e7i Partisinin \u0130kinci Kongresinin haz\u0131rl\u0131klar\u0131n\u0131 yapt\u0131. Bu kongre, Rusya’da ger\u00e7ekten devrimci, Marksist bir partinin temelini att\u0131. Ama kongreden hemen sonra Me\u015fevikler Iskra’n\u0131n denetimini ele ge\u00e7irdiler. 52. say\u0131s\u0131ndan itibaren gazete devrimci Marksizmin organ\u0131 olmaktan \u00e7\u0131kt\u0131. Lenin, eski, devrimci gazeteden (52. say\u0131ya kadar) ay\u0131rdetmek i\u00e7in ona yeni, oport\u00fcnist Iskra ad\u0131n\u0131 verdi.
\n[6*] Burada, 1901 \u015eubat-Mart aylar\u0131nda St. Petersburg, Moskova, Kiev, Harkov, Kazan, Yaroslavl, Var\u015fova, Belostok, Tomsk, Odessa ve Rusya’n\u0131n di\u011fer \u015fehirlerinde meydana gelen i\u015f\u00e7i ye \u00f6\u011frencilerin devrimci kitle eylemleri, siyasi g\u00f6steri\u015fler, mitingler ve grevler kasdediliyor. 1900-1901 \u00f6\u011fretim y\u0131l\u0131nda meydana gelen \u00f6\u011frenci hareketi, akademik taleplerden kaynakland\u0131 ve sonunda istibdad\u0131n gerici siyasetine kar\u015f\u0131 devrimci siyasi eylem niteli\u011fini ald\u0131. En ileri i\u015f\u00e7iler taraf\u0131ndan desteklendi ve Rusya toplumunun b\u00fct\u00fcn kesimlerinde yank\u0131 uyand\u0131rd\u0131. 1901 \u015eubat ve Mart aylar\u0131ndaki grevleri ve grevlere yol a\u00e7an ilk olay, Kiev \u00dcniversitesi’nden 183 \u00f6\u011frencinin bir siyasi \u00f6\u011frenci mitingine kat\u0131ld\u0131klar\u0131 gerek\u00e7esiyle askere al\u0131nmalar\u0131yd\u0131. H\u00fck\u00fcmet, devrimci eylemlere kat\u0131lanlara vah\u015fice sald\u0131rd\u0131. 4 (17) Mart 1901’de St. Petersburg’daki Kazan Katedrali’nin \u00f6n\u00fcndeki meydanda yap\u0131lan g\u00f6steri y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fcne kat\u0131lanlara kar\u015f\u0131 giri\u015filen misilleme \u00f6zellikle \u015fiddetli, oldu, ama 1901 \u015eubat-Mart olaylar\u0131, Rusya’da devrim dalgas\u0131n\u0131n y\u00fckselmekte oldu\u011funu g\u00f6sterdi. \u0130\u015f\u00e7ilerin harekete siyasi sloganlarla kat\u0131lmalar\u0131 \u00e7ok b\u00fcy\u00fck \u00f6nem ta\u015f\u0131yordu.
\n[7*] Lenin’in Ne Yapmal\u0131? Hareketimizin Canal\u0131c\u0131 Sorunlar\u0131 adl\u0131 kitab\u0131na de\u011finiliyor. Bu kitap ilk defa, 1902 Mart\u0131nda Stuttgart’ta Dietz Yay\u0131nevi taraf\u0131ndan yay\u0131nland\u0131.
\n[8*] Zemstvo’lar – asillerin elindeki mahalli kendi kendini y\u00f6netim organlar\u0131. 1864 y\u0131l\u0131nda \u00e7arl\u0131k Rusya’s\u0131n\u0131n merkezi vilayetlerinde kurulmu\u015flard\u0131. Yetkileri sadece mahalli ekonomik meselelerle (hastanelerin i\u015fletilmesi, yol yap\u0131m\u0131, istatistik, sigorta) k\u0131s\u0131tl\u0131yd\u0131 ve valilerin ve \u0130\u00e7i\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n denetimi alt\u0131ndayd\u0131lar. Bunlar h\u00fck\u00fcmetin r\u0131za g\u00f6stermedi\u011fi herhangi bir karar\u0131 kald\u0131rtabiliyorlard\u0131.<\/p>\n
1901 y\u0131l\u0131nda yaz\u0131ld\u0131. \u0130lk kez 1901 May\u0131s’\u0131nda Iskra No: 4’de yay\u0131nland\u0131.<\/p>\n
B\u00fct\u00fcn Eserler, Cilt: 5, s: 13-24 \u00d6rg\u00fctlenme \u00dczerine <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Son y\u0131llarda Rusya Sosyal – Demokratlar\u0131n\u0131n kar\u015f\u0131s\u0131na \u00e7\u0131kan “ne yapmal\u0131” meselesi \u00f6zel bir \u00f6nem ta\u015f\u0131yor. Bu mesele, (seksenlerin sonlar\u0131nda ve doksanlar\u0131n ba\u015flar\u0131nda oldu\u011fu gibi) hangi yolu se\u00e7memiz gerekti\u011fi meselesi de\u011fil, bilinen yolda hangi pratik ad\u0131mlar\u0131 atmam\u0131z gerekti\u011fi ve bu ad\u0131mlar\u0131 nas\u0131l ataca\u011f\u0131m\u0131z meselesidir. Bu da, pratik \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n sistemi ve plan\u0131 meselesidir. Ve kabul edilmelidir ki, …<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[13],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/partiyakomunistekurdistan.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/718"}],"collection":[{"href":"http:\/\/partiyakomunistekurdistan.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/partiyakomunistekurdistan.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/partiyakomunistekurdistan.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/partiyakomunistekurdistan.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=718"}],"version-history":[{"count":1,"href":"http:\/\/partiyakomunistekurdistan.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/718\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":719,"href":"http:\/\/partiyakomunistekurdistan.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/718\/revisions\/719"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/partiyakomunistekurdistan.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=718"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/partiyakomunistekurdistan.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=718"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/partiyakomunistekurdistan.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=718"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}